Fracturen bij honden en katten

We hebben het bij fracturen over een breuk van het bot. Dat kan ontstaan door een ongeluk, een val of soms door een onderliggende botziekte. De ene breuk is de andere niet. Het kan variëren van een piepklein scheurtje in het bot tot aan gecompliceerde, instabiele breuken waarbij een bot volledig gebroken is.

Bij de Wagenrenk valt de behandeling van de meeste fracturen bij honden en katten onder orthopedie. Fracturen van een kaak worden meestal door onze tandheelkundig specialist behandeld. In veel gevallen zal u bij klachten passende bij een breuk eerst contact opnemen met uw eigen dierenarts. Deze zal aan de hand van een lichamelijk onderzoek en meestal röntgenfoto’s een breuk kunnen vaststellen. Afhankelijk van het soort breuk en de gezondheid van uw dier kan het voorkomen dat u (na overleg met onze orthopeed) wordt doorgestuurd naar de Wagenrenk voor een specialistische behandeling van de fractuur

Belangrijke informatie

Mocht er sprake zijn van een ernstig ongeluk zoals een aanrijding met een (hard rijdende) auto of een val van hoogte dan is het belangrijk dat uw dierenarts goed evalueert of er niet nog meer (en wellicht zelfs levensbedreigende) problemen spelen die eerst behandeld moeten worden. Voor een operatie is een narcose nodig en er zouden serieuze problemen kunnen spelen die een narcose te risicovol maken als deze niet eerst/ook behandeld worden. Denk hierbij bijvoorbeeld aan trauma aan de hersenen, longen, middenrif en blaas.

Onderzoek en diagnose

Na verwijzing is een nieuw consult soms niet nodig, maar in andere gevallen zullen wij eerst een afspraak inplannen bij onze orthopedisch specialist. De orthopeed onderzoekt uw dier dan van kop tot staart en zal de bevindingen met u delen. Soms zijn de röntgenbeelden van uw eigen dierenarts voldoende voor het stellen van een diagnose. In andere gevallen kan het zijn dat we aanvullende röntgenfoto’s moeten maken.

In uitzonderlijke gevallen is aanvullend onderzoek met een CT-scan waardevol, bijvoorbeeld bij complexe of meervoudige breuken of bij gewrichtsfracturen. Met de CT-beelden kunnen we de anatomie van het bot en de breuklijn(en) driedimensionaal beoordelen en de operatie nauwkeurig voorbereiden.

Soorten fracturen

Zoals gezegd zijn er veel verschillende soorten fracturen. Dit kan variëren van een piepklein scheurtje tot een volledige breuk. Zo onderscheiden we in de basis volgende fracturen:

Incomplete vs. complete botbreuken

Dit zegt iets over in hoeverre een bot is gebroken. Bij een incomplete breuk is het bot niet helemaal doormidden gebroken, bij een complete botbreuk is dit wel het geval.

Open vs. gesloten botbreuken

We spreken over een open breuk wanneer de huid bij de breuk beschadigd is en er bijvoorbeeld een deel van het bot door de huid naar buiten heeft gestoken of nog steeds steekt. Er is een groter risico op infectie. Bij een gesloten breuk is de huid nog intact. Bij een open breuk moet er spoedige behandeling van de wond plaatsvinden, inclusief starten met antibiotica.

Stabiele vs. instabiele botbreuken

Bij een stabiele breuk is de kans dat de breuk verergert vrij klein. Dit is bij een instabiele breuk anders. Er is een grote kans dat de breuk verergert en zo meer schade aanricht aan de structuren om de breuk heen.

Verplaatste vs. niet-verplaatste botbreuken

Het is een niet-verplaatste botbreuk wanneer de botdelen bij een complete breuk nog mooi op de eigen plek tegen elkaar aan liggen. Is een bot helemaal doormidden en liggen de delen niet meer tegenover elkaar? Dan is het een verplaatste breuk. Als er verschillende breuken en dus meer dan 2 botdelen aanwezig zijn is een breuk ook complexer en er doorgaans meer instabiliteit en verplaatsing.

Traumatische vs. niet-traumatische botbreuken

Wanneer het een breuk is als gevolg van trauma (bijvoorbeeld een ongeluk of val), dan noemen we dit een traumatische botbreuk. Een niet-traumatische breuk is veroorzaakt door iets anders dan trauma, zoals een botziekte.

Intra-articulaire botbreuken

Als een breuk dichtbij het gewricht ontstaat kan ook een gewricht(svlak) hierbij betrokken raken. Dit is extra ernstig en maakt relatief spoedige behandeling nodig.

Waar loopt de breuk?

Bovenstaande aspecten zijn van belang om de ernst in te schatten. De volgende omschrijvingen vertellen iets over hoe de breuklijn loopt en waar deze zich bevindt.

Dwarse botbreuk – transverse fractuur: hierbij loopt de breuklijn in een rechte lijn dwars over het bot.
Lengte botbreuk – longitudinale fractuur: de breuklijn loopt over de hele lengte van het bot.
Schuine botbreuk – oblique fractuur: de breuklijn bevindt zich diagonaal over de gehele lengte van het bot.
Gedraaide botbreuk – spiraalfractuur: één of meerdere botdelen zijn ten opzichte van elkaar gedraaid.
Verbrijzeling – comminutieve fractuur: er zijn meerdere botbreuken in hetzelfde bot, waardoor er meerdere botdelen en/of botsplinters aanwezig zijn.
Gesegmenteerde fractuur: een bot is op 2 plekken gebroken waardoor er een los segment is ontstaan.
Afrukkingsbreuk – avulsiefractuur: er is een stukje van het bot afgescheurd
Breukontwrichting – fractuurluxatie: niet alleen het bot is gebroken, ook het bijbehorende gewricht is uit de kom (geluxeerd).
Vermoeidheidsbreuk – stressfractuur: wanneer er sprake is van een langdurige overbelasting van een bot, dan kan er een vermoeidheidsbreuk ontstaan.
Gewrichtsbreuk – intra-articulaire fractuur: er is sprake van een intra-articulaire fractuur wanneer een botbreuk doorloopt in het gewricht.
Haarlijnbreuk – fissuur: dit betreft een zeer fijn scheurtje in het bot.
Torusbreuk: hierbij vervormt het bot, maar breekt niet. Het botvlies blijft heel.
Groeischijfbreuk – epifysaire fractuur: de epifysaire schijf is de groeischijf. Deze bevinden zich op plekken waar pijpbeenderen zich bevinden zodat zij langer kunnen worden. Jonge dieren hebben nog groeischijven, deze zullen uiteindelijk verdwijnen. Er kan een breuk ontstaan in een groeischijf.

Behandeling van fracturen

De locatie van de breuk en complexiteit van een breuk spelen een belangrijke rol in het bepalen van het behandelplan. Ook de context van het ontstaan van de breuk speelt mee. Zo zal een aangereden dier mogelijk eerst moeten worden gestabiliseerd alvorens een breuk geopereerd kan worden. En bij botziekte is soms behandeling buiten de poli orthopedie nodig.

In een enkel geval zal een spalkverband voldoende zijn om een breuk te laten genezen. Maar veruit de meeste fracturen vereisen een operatie, waarbij de botdelen in de juiste stand worden teruggebracht en met implantaten worden vastgezet. Er is dan sprake van inwendige fixatie. In heel uitzonderlijke gevallen is externe fixatie ook een optie of zelfs het beste plan.

Nazorg en herstel

Na de operatie is rust en gecontroleerde beweging van groot belang. Uw dier krijgt benchrust. Soms wordt ook in de herstelperiode nog een spalkverband aangelegd om extra ondersteuning te bieden en het geopereerde bot te beschermen. Fysiotherapie kan helpen bij het herstel.

Tijdens de revalidatie komt u langs om de genezing te volgen en het revalidatieplan te bespreken. Na een aantal (4-8) weken worden er ter controle röntgenfoto’s gemaakt. Wanneer de breuk goed is genezen, mag uw dier na opbouwen van de conditie vaak weer vrijuit bewegen.

Afspraak inplannen

U bent van harte welkom bij De Wagenrenk. U kunt bij ons terecht na verwijzing van uw dierenarts. Voor het inplannen van een afspraak kunt u op werkdagen tussen 08:30 - 17:00 uur telefonisch contact opnemen via 0317 419 120.

Maak een afspraak

U bent altijd vrij om uw eigen specialistenkliniek te kiezen, overleg hierover met uw dierenarts.